2 - اينكه وى ساختن و مصرف كردن ظرفهاى طلايى و نقره اى را از اين جهت حرام دانست كه ظلم و كفر به نعمت خدا است ، اگر علت حرمت نامبرده اين باشد بايد گلوبند و دستبند طلايى و نقره اى زنان نيز حرام باشد ، چون اين عمل هم طلا و نقره را مقصود بالذات مىكند ، و نيز بايد خريد و فروش طلا و نقره نيز حرام باشد ، و حال آنكه در شرع اسلام اين گونه اعمال نه ظلم خوانده شده و نه كفر ، و نه معامله طلا به نقره و زيور كردن به آن دو حرام شده است ، پس علت چيز ديگرى است . 3 - اينكه مفسده اى كه براى ربا ذكر كرد و حرمت ربا را به خاطر آن مفسده دانست در تمامى معاملاتى كه روى نقدينه ها انجام مىگيرد هست ، هزار تومان پول مسى دادن و هزار و صد تومان گرفتن همين مفسده را دارد ، پس چرا غزالى مساله را منحصر در طلا و نقره كرد ، و نيز ده من گندم دادن و يازده من گندم گرفتن نيز حرام است ، و انحصارى به طلا و نقره ندارد ، پس گفتار وى نه جامع است نه مانع ، اما جامع نيست براى اينكه شامل رباى در گندم و جو و ساير چيزهايى كه قابل وزن و پيمانه كردن هستند نمىشود ، و اما مانع نيست براى اينكه شامل استعمال گلوبند و ساير زيور آلات مىشود ، و حال آنكه نبايد بشود . از همه اينها گذشته ، علت حرمت ربا در خود آيه شريفه آمده مىفرمايد : « وَما آتَيْتُمْ مِنْ رِباً لِيَرْبُوَا فِي أَمْوالِ النَّاسِ فَلا يَرْبُوا عِنْدَ اللَّه ، وَما آتَيْتُمْ مِنْ زَكاةٍ تُرِيدُونَ وَجْه اللَّه ، فَأُولئِكَ هُمُ الْمُضْعِفُونَ » « 1 » و ربا را عبارت دانسته از زياد شدن اموال مردم ، و ضميمه كردن اموال ديگران به مال افرادى انگشت شمار و اين همان است كه ما در بيان خود آورديم ، و گفتيم همانطور كه تخم گياه موادى را از زمين بعنوان تغذيه مىگيرد ، و ضميمه خود مىكند ، و بزرگ مىشود ، همچنين رباخوار اموال مردم را ضميمه مال خود نموده ، لذا از مال مردم كم و به مال او افزوده مىشود تا جايى كه اكثريت مردم تهىدست ، و رباخوار صاحب اموالى متراكم گردد ، و با اين بيان روشن مىشود كه مراد از جمله : « * ( وَإِنْ تُبْتُمْ فَلَكُمْ رُؤُسُ أَمْوالِكُمْ ، لا تَظْلِمُونَ وَلا تُظْلَمُونَ ) * . . . » اين است كه نه شما به مردم ظلم كنيد و نه از طرف مردم و يا از ناحيه خدا به شما ظلم شود ، پس ربا ظلم به مردم است .

--> ( 1 ) سوره روم آيه 39